مسئله

کتاب ما :

گروه فرهنگی کتاب ما: نیاز جدی مخاطب امروز به کتاب‌های اعتقادی و اخلاقی به ضرورت احساس می‌شود. ضعف نشر دینی در تأمین نیازهای مخاطبین، تیراژ پایین کتب سالم معرفتی و معنوی، فقدان انگیزه جدی ناشران و نویسندگان در ورود به این عرصه و ضعف خلاقیت و به‌کارگیری هنر و فن تولید کتاب سبب گشته تا حلقه تولید، توزیع و مصرف کتاب دین، امروز با بحران و مشکل جدی مواجه گردد. حل این مشکلات در گرو طرح‌‌های پیشرو و ایده‌های نوآورانه است که پیشاپیش باید ریشه‌های این مسئله‌ها را به درستی بازشناخت. این مسئله ریشه در چالش‌هایی دارد که به اختصار به آن اشاره می‌شود:

چالش‌ها

1. نیاز مخاطب:تولید محتوای دینی و عرضه صحیح آن گامی بزرگ در اعتلای اعتقادات ناب شیعی می‌باشد. در عصری که دشمن، اعتقادات جوامع شیعی را نشانه رفته است، نیاز مخاطب به کتاب‌های سالم معرفتی و اخلاقی در سطوح مختلف از کودکان تا بزرگسالان بیش از پیش احساس می‌شود.

2. آشنایی مخاطب: آشنایی مخاطب به کتاب‌های معرفتی و اخلاقی تولید شده اندک است. کتابی که در یک شهر یا منطقه تولید می‌شود به خوبی در معرض انظار مخاطبین حتی در همان شهر قرار گرفته نمی‌شود. فضاهای تبلیغاتی مجازی، تکنولوژی‌های جدید و رسانه‌ها، بستر مناسبی را برای این منظور فراهم نموده اما شاهد آن هستیم که کتب حوزه معرفت و اخلاق به صورت ضعیف از بسترهای موجود استفاده می‌کند.

3. فقدان دسترسی: دسترسی آسان و سریع به کتب حوزه دین یکی از مشکلات مخاطبان و علاقه‌مندان حوزه‌های معرفتی و اخلاقی است. متأسفانه بعد مسافت در تهیه کتب دینی بسیاری از مخاطبان را با مشکل مواجه کرده است. اگر علاقه‌مندان به آسان‌ترین روش ممکن می‌توانستند محصول مورد نیاز خود را تهیه و به سرعت در اختیار بگیرند، شاهد آن بودیم که این کتب به راحتی در شهرستان‌های دوردست مخاطبین خود را پیدا می‌کرد.

4. نیازشناسی: کمبود کتاب‌های خوب و متناسب با نیاز مخاطب مشکلی است که امروزه گریبان محصولات فرهنگی دینی را گرفته است.از سوی دیگر، در بازار فروش کتب معرفتی و اخلاقی که به صورت مستقیم با مخاطبان مرتبط است، نیازشناسی مناسبی صورت نگرفته و به ناشران این حوزه منتقل نمی‌گردد. اگر جریان اطلاعات به صورت بازخوردگیری از مخاطب به فروشنده و از فروشنده به ناشر و از ناشر به مؤلف مسیر خود را به درستی طی کند، تولید کنندگان این گونه آثار می‌توانند محصولی بر اساس نیاز مخاطب تولید نمایند.

5.حمایت از نشر کتب خاص: در سالهای اخیر، هزینه‌های بالای تولید کتاب و نیز عدم توزیع مناسب کتب معرفتی و اخلاقی موجب گشته تیراژ کتابهای مناسب در این حوزه پایین بیاید. تیراژ پایین کتاب موجب دو معضل در حوزه توزیع می‌شود: اولاً باعث می‌شود کتاب به صورت مناسب در مناطق مختلف توزیع نشود و ثانیاً قیمت تمام شده کتاب افزایش یافته و باعث افزایش بهای کتاب می‌شود.

6.حمایت از مخاطبان: افزایش هزینه‌های تولید کتاب و به دنبال آن افزایش قیمت کتاب یکی از موانع خرید کتاب توسط مخاطبان است. در صورتی که خوانندگان بتوانند کتاب مورد نیاز خود را با قیمت مناسب فراهم نمایند، میزان فروش افزایش یافته، بازار کتاب رونق می‌گیرد و همه حلقه‌های تولید و توزیع کتاب از انتفاع مطلوب برخوردار خواهند شد.

7.اعتماد و اطمینان به محتوای کتاب: یکی از دغدغه‌های خوانندگان کتب معرفتی و اخلاقی، اطمینان به محتوای کتاب می‌باشد. راه‌های اعتماد به محتوای کتاب، عبارت است از :نام مؤلف، مؤسسه و ناشر. در بسیاری از موارد که هریک از موارد مذکور ناشناخته باشد، یک فروشگاه فعال می‌تواند با بهره‌گیری از کارشناسان حوزه معرفت و اخلاق، کتاب‌هایی را با محتوای سالم گزینش و عرضه نماید.

راه حل‌ها

چالش‌های فوق در فضای توزیع و عرضه کتب معرفتی و اخلاقی را می‌توان با استقرار یک سامانه کامل با پنج نظام که عبارت است از: نظام اطلاع رسانی، نظام توزیع، نظام مشاوره، نظام حمایت ویژه و نظام انگیزشی، تا حدود زیادی پشت سرگذاشت.

1. نظام اطلاع رسانی:

نظام اطلاع رسانی یک پل ارتباطی بین مخاطبان، مؤلفین و ناشران می‌باشد که یک فروشنده پویا این نقش را ایفا می‌کند. ارتباط بین ناشر و مؤلف، مؤلف و مخاطب و مخاطب با ناشر، سه ضلع این نظام می‌باشد. 

برگزاری نشست‌های رونماییاز کتاب، اطلاع رسانی به مخاطبین از وضعیت کتب در حال تولید و تولید شده، نشست‌هاینقد و بررسیکتاب با حضور مؤلف، ایجاد پل ارتباطیبین مؤلف و ناشر، اطلاع رسانی به ناشران از وضعیت نیاز مخاطبین به محصولات خاص و در کل ایجاد شبکه اطلاعاتی بین مخاطب، مؤلف و ناشر، از جمله نقش‌های یک فروشنده پویا در نظام اطلاع رسانی می‌باشد.

2. نظام توزیع:

در دنیای امروز نظام توزیع به کمک تکنولوژی و نیروی انسانی، مسیر مناسبی را در پیش گرفته است. اما در حوزه محصولات فرهنگی به خصوص محصولات فرهنگی دینی، اغلب توزیع کنندگان روش سکون در توزیع را به عهده گرفته‌اند، یعنی یک فروشنده‌ی ایستا، در انتظار مراجعه مخاطب و خرید اثر می‌باشد. در مقابل، فروشنده پویا همواره به دنبال مشتری و قدمی به سوی او خواهد بود. عموماً مشتریان به دنبال دسترسی آسان، سریع و ارزان به کتب و محصولات فرهنگی هستند. در نظام توزیع «کتاب ما»، چهار روش برای تسهیل در خرید و توزیع مویرگی ترسیم می‌شود.

1-2- درگاه فروش:درگاههای فروش عمدتاً مختص مصرف کنندگان نهایی آثار و محصولات فرهنگیمی‌باشد. افرادی که در دوردست خواستار یک محصول می‌باشند نباید بدلیل بعد مسافت، از آن محروم باشند. درگاه فروش اینترنتی، تلفنی، پیامکی، نرم افزارهای موبایلی و خرید از شبکه‌های اجتماعی موجب تسهیل و تسریع در امر خرید آثار فرهنگی می‌باشد.

2-2- مبادله کتاب و محصولات فرهنگی:یکی از روشهای گردش سرمایه در بازار نشر که در سال‌های اخیر مورد توجه ناشران و فروشندگان بزرگ قرار گرفته است، مبادله کتاب می‌باشد. مبادله کتاب با ناشران و توزیع کنندگان همسو موجب استفاده از ظرفیت‌های طرفین، تقویت طرفین مبادله و گسترش توزیع مویرگی کتاب در بازار خواهد شد. به نوعی مبادله کتاب، یک کار تیمی بین ناشران در حوزه‌های معرفت و اخلاق را رقم می‌زند.

3-2- طرح‌های تشویقی فروش:تخفیفات ویژه به گروه‌های هدف از جمله دانشجویان، طلاب و اساتیدحوزه علوم اسلامی و فروش اقساطی کتاب و محصولات فرهنگی باعث افزایش قدرت خرید مخاطبین خواهد شد. «کتاب ما» معتقد است که باید کتابفروشان خرده فروش که در حوزه‌های تخصصی معرفت و اخلاق در نقاط دور و نزدیک فعالیت می‌کنند مورد حمایت و پشتیبانی قرار بگیرند. بدین منظور فروش اقساطی، تخفیف‌های ویژه و نیز اختصاص کتب امانی به خرده فروشان می‌تواند موجب رونق فضای کسب و کار کتب معرفتی و اخلاقی گردد.

4-2- برپایی نمایشگاه‌های محلی:

بعد مسافت کتابفروشی خود عامل ضعیف شدن پخش کتاب می‌شود. از طرفی افراد هنگامی که به صورت انفرادی برای خرید (به خصوص خرید کتاب دین) مراجعه می‌کنند، بدلیل عدم اطلاع از محتوای کتب و عدم وجود تنوع لازم، نمی‌توانند تصمیم گیری نمایند. برپایی نمایشگاه‌های محلی در مدارس،دانشگاه‌ها،حوزه‌های علمیه،همایش‌هاو نشست‌هاو ارائه کتاب‌های مرتبط با فضای موجود در آن مکان، علاقه مندان را یک قدم به ارتباط با کتاب نزدیک نموده و با آثار متنوع و موضوعات گسترده و متناسب با نیازهای ناشناخته مخاطب آشنا می‌کند.

3. نظام مشاوره:

تنوع ناشران، مؤلفان و مراکز تولید محتواهای معرفتی و اخلاقی باعث شده تا مخاطبان در انتخاب یک اثر مناسب نیازمند مشاوره کتاب باشند. علاوه بر خوانندگان، خانواده‌ها، مدارس، کتابخانه‌ها، بخش‌های فرهنگی سازمان‌ها و ... در انتخاب یک محتوای خوب و قابل عرضه به اعضای خود دچار سردرگمی می‌شوند. یک فروشنده پویا با بهره گیری از اساتید مشاوردر حوزه‌های تخصصی و تجربه ارتباطی خود، مسیر را برای خرید مخاطبان تسهیل می‌نماید.

یکی از فعالیت‌هایی که فروشنده پویا می‌تواند در این مسیر به آن بپردازد، حمایت از تولید کتاب‌های سیر مطالعاتی در زمینه‌های مختلف مباحث معرفتی و اخلاقی است. سیر مطالعاتی یک مسیر روشن و قابل اعتماد را برای مخاطبین حوزه تخصصی فراهم می‌نماید.

4. نظام حمایت ویژه:

برخی از ناشران حوزه معرفت و اخلاق به جهت ضعف در توزیع مناسب محصولات خود، روز به روز قدرت خود را از دست می‌دهند. فروشنده پویا با شناسایی اینگونه ناشران و نیز ارزیابی محتوای تولید شده بایستی از آثار مورد نیاز حمایت نماید. پیش خرید یک تیراژ از کتاب، سرمایه گذاری در چاپ کتب ارزشمند معرفتی و اخلاقی و حمایت از مؤلفان جهت چاپ و نشر آثار ارزشمند اعتقادی آن‌ها از رسالت‌های یک فروشنده پویا می‌باشد. اگر حمایت در جهت تولید کتب معرفتی و اخلاقی با تیراژ بالا و توزیع مناسب آن توسط فروشنده پویا قرار بگیرد، این محصولات به صورت آسان، سریع و ارزان در اختیار مخاطب قرار خواهد گرفت.

5. نظام انگیزشی:

متأسفانه به هر دلیلی آمار مطالعه در جامعه ما به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. یکی از دلایل آن، عدم وجود انگیزه کافی برای مطالعه، به خصوص مطالعه آثار دینی می‌باشد. یک فروشنده پویا با برگزاری برنامه‌هایی مانند مسابقه کتابخوانی در سطوح مختلف، حمایت از طرح‌های آموزشی مطالعاتی از راه دوردر زمینه‌های فرهنگی و تولید تبلیغات مناسب و روزآمد برای کتب دینی؛ در انگیزه سازی و پیشبرد فرهنگ اعتقادی اثر گذار خواهد بود.

با استقرار این نظام‌ها یک مدل برای توزیع محصولات فرهنگی دینی تدوین می‌شود. هریک از نظام‌های تعریف شده، یک یا چند چالش را تحت پوشش قرار می‌دهد:

فعالیت‌ها

مرکز توزیع و پخش «کتاب ما» در هریک از راه حل‌های ارائه شده فوق تجربه‌های موفقی داشته که نشان از امکان استقرار این سامانه به صورت وسیع می‌باشد. در ادامه به صورت مختصر به این فعالیت‌ها اشاره می‌گردد:

1. در قالب نظام اطلاع رسانی:«کتاب ما» یک شبکه ارتباطی بین ناشر، مؤلف و مخاطب در موضوعات اعتقادی ایجاد کرده است.

2. در قالب نظام توزیع:درگاههای موفق فروش پیامکی، تلفنی و حضوری ایجاد کرده و با تخفیفات ویژه طلاب، دانشجویان و علاقه‌مندان به مباحث اعتقادی را در تهیه کتاب یاری نموده است. همچنین با حمایت خرده فروشان کتاب به روش‌هایی مانند فروش اقساطی، تخفیفات ویژه و فروش امانی سعی در برطرف کردن مشکل توزیع کتب معرفتی و اخلاقی در شهرستان‌ها نموده است. از روزهای نخستین فعالیت، «کتاب ما» با ناشران و توزیع‌کنندگان حوزه کتاب دین تفاهم نامه‌های تبادل کتاب امضا نموده است. هم اینک حجم زیادی از فعالیت توزیع کتاب در این فروشگاه، به صورت مبادله کتب اعتقادی صورت می‌گیرد.

3. در راستای نظام مشاوره:«کتاب ما» با بهره گیری از مشاوران سعی نموده تا نیاز کتابخانه‌ها، مدارس علمیه، مدارس متوسطه را در قم و شهرستان برطرف نماید. به این روش دغدغه انتخاب کتاب سالم برای بخش‌های فرهنگی نهادها وجود نخواهد داشت. یکی دیگر از فعالیت‌های «کتاب ما» در قالب نظام مشاوره، همکاری در تدوین و توزیع کتاب‌های «سیر مطالعاتی عقاید و کلام اسلامی» می‌باشد. در این کتاب که کاری از مرکز مدیریت حوزه علمیه قم می‌باشد، بیش از 120 عنوان کتاب برای علاقه‌مندان به این حوزه معرفی شده که کلیه آن‌ها در فروشگاه «کتاب ما» عرضه می‌شود. این کتاب در سه سطح عمومی، پیشرفته و پاسخ به شبهات عقیدتی در سه برنامه سه ساله راهگشای کلام پژوهان خواهد بود.

4. در قالب نظام حمایت ویژه: «کتاب ما» تا کنون در 21 عنوان کتاب و طی همکاری با سه مؤسسه فرهنگی، سرمایه‌گذاری موفقی صورت داده و 12 عنوان دیگر در دست انتشار می‌باشد. یکی از این کتب به چاپ سوم و با تیراژ 15.000نسخه و دو کتاب دیگر به چاپ دوم با تیراژ 2.000 نسخه رسیده است. 18 اثر دیگر نیز در سال جاری با منابع مالی حاصل از فروش کتاب (خودگردان)، چاپ و توزیع شده است. این حوزه فعالیتی، مورد استقبال مؤسسات دیگر نیز قرار گرفته است، زیرا در این روش تولیدکننده اثر با صفحه‌آرایی دلخواه، طراحی مورد پسند و در صورت توافق با برند و مجوز نشر خود، کتاب را توسط سرمایه‌ای که فروشگاه «کتاب ما» در اختیار آن قرار می‌دهد، منتشر می‌کند. مؤسسه و مؤلف علاوه بر درگیر نکردن سرمایه و عدم پرداخت هزینه‌های انبارداری و مدیریت توزیع، از بابت چاپ آثار خود حق‌التألیف نیز دریافت می‌کنند.

5. در قالب نظام انگیزشی:«کتاب ما» با همکاری بنیاد فرهنگی امامت در دهه ولایت سال 1395 یک مسابقه سراسری کتابخوانی ویژه نوجوانان و جوانان برگزار و جوایز نفیس مادی تقدیم برندگان نمود. حامی مالی این مسابقه «کتاب ما» بود و جوایز نقدی آن را از درآمد توزیع کتب بدست آورد. علاوه بر آن فروشگاه «کتاب ما» در حال راه اندازی یک وبسایت با امکانات آموزشی می‌باشد. این وبسایت قابلیت دارد تا طرح‌های آموزشی مطالعاتی از راه دور را به همکاری مراکز آموزشی حوزوی راه اندازی نماید. در این پایگاه طی یک برنامه آموزشی مدون، فایل‌های صوتی و تصویری آموزش عقاید به صورت درس گفتار ارائه شده و در کنار آن علاقه‌مندان از جزوات و کتب مرتبط بهره می‌برند. در پایان هر دوره با پشت سرگذاشتن آزمون، مدرک معتبر از مرکز حوزوی دریافت می‌نمایند. این وبسایت در تابستان 97 رونمایی خواهد شد که پیش بینی می‌شود در توزیع و پخش کتب معرفتی و اخلاقی اثر بسزایی داشته باشد.

فروشگاه «کتاب ما»    

قم- بلوار معلم- مجتمع ناشران- طبقه همکف- پلاک 11

02537842443